Bókmenntir

Einar Kristjánsson frá Hermundarfelli

Afi minn, Einar Kristjánsson rithöfundur, var fæddur 26. október á Hermundarfelli í Þistilfirði árið 1911 og lést þann 6. júlí 1996. Hann var bóndi á Hermundarfelli og Hagalandi og starfaði síðan sem húsvörður við Barnaskólann á Akureyri. Hann og amma, Guðrún Kristjánsdóttir, f. 16. ágúst 1917, giftu sig 11. september 1937. Ritstörfum sinnti hann meðfram fullu starfi sem húsvörður og hann og amma áttu fimm börn en þau eru: Angantýr, Óttar, Bergþóra, Hildigunnur og Einar Kristján. Hildigunnur lést árið 1987 og Einar Kristján 2002. Barnabörnin urðu 15 en Einar Angantýsson lést 1983, fjögurra ára gamall. Barnabarnabörnin eru 36. Afi var hagyrðingur góður, mikill músíkant og lék m.a.s. inn á hljómplötu. Hann var vinsæll upplesari og skemmtikraftur á árshátíðum og samkomum af ýmsu tagi. Lengi sá hann um vinsælan útvarpsþátt á rás eitt, Mér eru fornu minnin kær.

Platan hans afa

Platan hans afa

Eftir hann liggja eftirtalin skáldverk (smásögur o.fl.):

Septemberdagar 1952
Undir högg að sækja 1955
Dimmir hnettir 1959
Gott fólk 1960
Metnaður og mannvirðingar 1960
Blóm afþökkuð 1965
Eldrauða blómið og annarlegar manneskjur 1975
Þorraspaug og góugleði 1978

Einnig ritaði hann ævisögu sína (Skjaldborg gaf hana út ásamt safni verka hans):

Fjallabæjarfólk 1979
Ungs manns gaman 1980
Lengi væntir vonin 1981

Afi segir í niðurlagsorðum síðasta bindis ævisögu sinnar en þá er hann nýlega orðinn sjötugur:

„Æviár  mín hafa liðið með óðfluga hraða, að mér finnst. Vera má að það sé vegna þess hversu tilveran hefur verið mér veitul á lífsgæði þau, sem mestu máli skipta, en til þeirra telst hamingja í hjúskapar- og fjölskyldulífinu. (…) Þó að mín skráða ævisaga sé ekki misfelllulaus af minni hálfu, þykir mér vænt um hana. Ég horfi með eftirvæntingu til þess að lifa þá ævisögu, sem ég á enn óskráða, og mun aldrei kvíða endalokum hennar“.

Nú er ég að reyna að skrá hann á Wikipediu. Á einhver góða mynd af afa?

Dómar um bækur

Nú er ég að gera tilraun með að setja inn ritdómana mína sem birst hafa í Mbl undanfarna daga. Það er ástæðan fyrir því að ég sit sveitt yfir ráðgátum wordpress.com þótt blogspot sé hundrað sinnum einfaldara. Allt snillingnum Dreng að þakka, hann benti mér á undraforritið OpenOffice.org og aldrei kemur maður að tómum kofanum hjá honum. Hér er s.s. þrír nýjustu dómarnir sem birst hafa í Mogganum undanfarna daga: Um eðlisfræðireyfarann Uppgötvun Einsteins, metsölubók sem heitir Saga ástarinnar og þykka ameríska og dramatíska skáldsögu, Dóttir myndasmiðsins (bókin er rúmar 500 síður). Getiði opnað þetta?

Blandað í svartan dauðann

„Þetta kvenfólk, kvað það er skrýtið. Að hún skuli geta látið hann vera að hnoða sig. Svei mér ef mann klígjar ekki. Sjá hann þjóta upp bryggjuna eins og lífið lægi við. Sá held ég hafi komið við hana! Ég vildi bara að ég ætti annað eins atkvarf. Maður hefur ekki svo sjaldan maðkað sig á beddanum hjá henni í landlegum, látið fara vel um sig hjá henni í velgjunni og drukkið úr mörgum bollanum. Ég man þegar ég var þar um jólaleytið að glápa á hana. Það var notalegt og hlýtt hjá henni eins og vant var. Flugnasuð og snark í eldavélinni og ýngsti króinn var að skríða fram á gólfið hjá henni. Já, gott væri að vera eins og maður og eiga kvinnu og nokkra gríslinga. Það er munur en að vera alltaf í suddanum. Kvað um það, kötturinn var að mala undir eldavél og maður var eins og um borð, þurfti aldrei að vera með pjatt hjá henni og hrækti í kattarskálina, velti sér svo á beddanum hjá konunni, horfði á hana framí ráskinu og Stjáni hafði skroppið eittkvað frá í bili. Skyldi hann nú hafa komið nálægt henni! Alveg gengur fram af manni að hugsa um kvað þetta kvenfólk er tjúllað öðrum þræði, þótt þetta séu fremur englar en mannlegar verur. Að hún skuli leggja elsku á hann Stjána, það gengur alveg fram af mér. En það er nú samt ekki um að villast…“

Steinar Sigurjónsson 2008. Blandað í svartan dauðann, bls. 40

Nóbell

Franskur rithöfundur, Jean-Marie Gustave Le Clezio,  var sæmdur bókmenntaverðlaunum Nóbels í dag. Þau nema 10 milljónum sænskra króna (£820,810).  Le Clézio, sem er 68 ára (en ótrúlega unglegur) hefur sent frá sér um 30 bækur, smásögur, skáldsögur, þýðingar, ritgerðir og greinasöfn. Hann býr víst í Nýju Mexikó og hefur skrifað einhverjar ferðabækur. Ég hef aldrei lesið bók eftir þennan mann, hvað þá heyrt á hann minnst. Nú þarf að bæta úr fáfræðinni, kannski maður rifji upp menntaskólafrönskuna. Á einhver Linguaphone? Og best að hlusta á Víðsjá í dag.

Trés bien

Trés bien

Það er hasar víða

Hans Walther Kleinmann, einn hinna miklu kenningaeðlisfræðinga  nútímans, var að drukkna í baðkarinu sínu. Ókunnugur maður með langa, vöðvstælta handleggi hélt öxlum hans niðri við postulínsbotn karsins… Svona byrjar Síðasta uppgötvun Einsteins eftir Mark Alpert, sem ég held að heiti Final Theory á frummálinu eins og á enskum vefsíðum en ekki The Theory of Everything eins og stendur á saurblaði bókarinnar í íslenskri þýðingu. En byrjunin lofar góðu, strax kominn FBI-hasar, byssur og læti. Þetta er sama formúlan og Dan Brown notaði forðum og gafst afar vel (am.k. fyrir bankareikninginn hans), fræðilegum staðreyndum pakkað í alþýðleg samtöl og svo er endalaus flótti, spenna og slagsmál, allt til varnar mannkyninu. En ég er með öðru auganu að horfa á pólitíkusana í sjónvarpinu  „slá skjaldborg um hagsmuni þjóðarinnar“ í þessum mikla „brimskafli“… svo mér gengur hægt að skrifa ritdóm um bókina.

Snillingur eða bölvaldur?

Snillingur eða bölvaldur?

 

 

 

 

 

 

 

 

Misjöfn örlög bóka

„Af þeim tvö þúsund eintökum sem prentuð voru af Sögu ástarinnar voru sum keypt og lesin, önnur voru keypt og ekki lesin, sum voru gefin, sum stóðu óhreyfð og dofnuðu í bókabúðagluggum og urðu lendingarstaður flugna, sum voru merkt með blýanti og dágóður slatti var sendur í endurvinnslu þar sem þau voru rifin í tætlur ásamt mörgum ólesnum bókum sem enginn vildi, þar sem setningar þeirra greindust í sundur og hökkuðust saman í blöðum vélarinnar. Standandi við gluggann sá Litvinoff eintökin tvö þúsund fyrir sér eins og jafn margar dúfur sem blökuðu vængjum sínum og snéru aftur til hans með upplýsingar um tárin sem hefðu fallið, hversu margir hefðu hlegið, hversu mikið hefði verið lesið upphátt, hversu margir hefðu lokað bókinn eftir skammarlega stuttan tíma, hversu margar hefðu aldrei verið opnaðar“ (bls. 76-77).

Ég er að lesa og skrifa ritdóm fyrir Mbl. um Sögu ástarinnar eftir Nicole Krauss

Skrattans móðurinn

Lágmynd

Ég var í Kóngsins Kaupmannahöfn, dagana 10.-14. september. Mér fer að mörgu leyti líkt og Tómasi Sæmundssyni forðum en hann skrifar Jónasi svo:

Kaupmannahöfn, 30. sept. 1827

„…Hér er að mörgu gaman, ef maður hefur nóga peninga til að nota sér það, en ekki get ég fundið smekk í því sem fólk hefir sér hér til lystisemda. Mest fær á mig hljóðfærasöngurinn, og að heyra hann undir eikigreinunum, sem yfirskyggja á allar síður, gerir mann næstum frá sér numinn fyrst í stað. Alt getur maður haft hér, sem upphugsað verður, með peningum, og séu þeir (til), takmarkar ekkert manns frjálsræði nema flugurnar og flærnar, sem hvorki gefa um kopar né seðla. Fólkið hérna er fjarskalega glaðlynt og þægilegt og strax til reiðu með alls kyns þénustu, en alt verður að kosta peninga. Verst af öllu kann ég við skrattans móðinn og get ég aldrei liðið sjálfan mig, þegar ég lít utan á mig…“

Bréf Tómasar Sæmundssonar, 1907:19

Úr gömlu sendibréfi

Svo ritar Geir biskup góði:

„Lambastöðum, 1. apríl 1803

Veturinn byrjaði hér strax með Mikkaelsmessu með norðanveðri, frosti og snjó, svo heiðar urðu ófærar, og mörgum, sem á ferð voru, lá við stórslysum. Margir áttu þá enn hey úti, sem allt varð að litlum eða engum notum…

Svo var stór grasbrestur á Ströndum í sumar eð var, að tún urðu víða ekki ljáborin, og margir flúðu með gripi sína inn að Ísafjarðardjúpi og fengu þar leyfi að slá fyrir þeim, það sem aðrir ekki vildu nota, svo þessi sveit sýndist framar öðrum stödd í dauðans kverkum. Þar skal annars í Hælavík, skammt frá Horni, vera enn nú einu sinni strandað skip frá Skagaströnd, hlaðið með kjöt, tólg og ull. Menn meina menn komizt hafi lífs á land, en drukknað í forvaða einum, sem þaðan er yfir að fara til mannabyggða. Þingeyjar- og Norður-Múlasýsla eru og í mestu þrenging, í þeirri fyrri, einkum á Langanesi, Sléttu og allt að Reykjaheiði, skal fólk vera farið að ganga frá heimilum sínum og sumir að eta hordautt hrossakjöt, svo allir segja þar mannfelli óumflýjanlegan…“

(Íslensk sendibréf 1966:33. Geir biskup góði í vinarbréfum, 1790-1823)