Sjálfsævisaga Guðbjargar Þórðardóttur (1918-2010) frá Ljósalandi í Vopnafirði, Lífið í Svíþjóð 1951-1986, sem út kom fyrir stuttu er sérstæð að mörgu leyti. Fyrir það fyrsta er hún skrifuð á sænsku enda var Guðbjörg þar búsett frá miðri síðustu öld til dauðadags. Emil B. Karlsson þýðir lipurlega og gefur bókina út, kona hans, Hallveig Thordarson, er bróðurdóttir Guðbjargar. í annan stað vildi Guðbjörg bara skrifa á sænsku, til að falla inn í fjöldann eins og hún segir sjálf (16). Loks er stíllinn sérstakur, lýsingar eru furðu nákvæmar og greinargóðar, líkt og skrifað sé eftir dagbók eða minnisblöðum, enda er undirtitillinn Nokkurs konar heimildarit. Þá er lífshlaup Guðbjargar sem fátækrar verkakonu og vanmetinnar sambýliskonu býsna skrautlegt og óvenjulegt. Þegar vikið er að samferðafólki hennar í lífinu, vinkonum og vinum, er þetta um leið saga verkafólks, kvennakúgunar og mikilla þjóðfélagsbreytinga eftirstríðsáranna sem lögðu grunn að hinni frægu sænsku velferð.

Guðbjörg hafði glöggt auga og áhuga á skáldskap og myndlist, gróðri og samfélagsmálum. Hún tók kennarapróf lýðveldisárið 1944 en starfið heillaði hana ekki, sem henni þótti vandræðalegt því systkinin höfðu stutt hana til náms. Þau voru samtals ellefu og eitt þeirra var Sigvaldi Thordarson, arkitektinn frægi. Þegar Guðbjörg var komin til Sviþjóðar vann hún ýmis störf, s.s. á elliheimili, við þrif og í verksmiðju. Alltaf í erfiðsvinnu og á lágum launum, bakveik, þreytt og í húsnæðishraki. Léttasta starfið sem hún sinnti var sem vaktmaður við jarðlestakerfið, sem var talið karlmannsstarf og síðasta starfið var hjá öryggisfyrirtæki þar sem henni líkaði vel.  Hún átti sér draum um að verða rithöfundur en hann rættist ekki, m.a. vegna anna og fátæktar – fyrr en með þessari bók.  Guðbjörg breytir nöfnum í bók sinni af einhverjum ástæðum, nefnir sjálfa sig Mörtu og sambýlismann sinn Karl – býsna táknræn nöfn. 

Í samtali við vinkonu (5-6) segir Guðbjörg/Marta frá því hvað það hafði mikil áhrif á hana unga að vera send að heiman til að fara í skóla og dvelja á heimavist. Hún komst snemma að því að stór straumhvörf í lífinu tengjast líklega alltaf sársauka og þannig var hennar lífshlaup.

Hún kynntist Karli sem var miklu eldri en hún og heillaðist af lífsgleði hans og léttleika. Hún hafði varann á, hún vildi halda sjálfstæði sínu. En hún var fljótt komin í hefðbundið kynhlutverk:

„Á sama tíma áttaði hún sig á því að lífið væri fullt af skyldum og að það væru sérstakar kvenlegar skyldur eins og að laga kaffi – já, að halda lífinu gangandi. Ofninn gaf frá sér reyk og sviða í augu. Að lokum náði hún þó að útbúa kaffi og samlokur. Fékk að launum umbun fyrir erfiðið því að hann ljómaði af ánægju þegar hún kom inn með bakkann…“ (43) 

Karl flutti fljótlega inn til hennar og þau bjuggu saman alla tíð. Hún var alltaf fjárhagslega sjálfstæð þótt hún væri efnalítil og m.a.s. lánaði hún honum peninga. Hún var ótrúlega nægjusöm í hvívetna, gerði litlar efnislegar kröfur og eiginlega engar kröfur til Karls, sem var kærulaus og drykkfelldur og ekki allur þar sem hann var séður. Hann er ósáttur við litlaust útlit hennar og hún við  hugarfar hans en samt tekst þeim að eiga ótrúlega mörg góð ár saman. Í seinni hluta bókarinnar segir frá því hvernig þau gæða líf sitt lit og hamingju þrátt fyrir margvíslegt mótlæti, langa bið eftir almennilegu húsnæði og erfið veikindi þar sem heilbrigðiskerfið bregst algjörlega.

Á efri árum finnur Guðbjörg/Marta hjá sér að nýju löngun til ritstarfa. Þá er hún laus við allar aðrar langanir, og finnst þar með að hún hafi loksins náð hámarki þess frelsis sem til er á jörðinni (293). Afraksturinn er þessi sérstæða saga sem sannarlega er hægt að mæla með. Æðruleysið, þrautseigjan og umburðarlyndið er alveg stórmerkilegt.