Ég var í smá viðtali í Kiljunni í gær. Mætti í förðun fyrst og var eins og filmstjarna frá 9. áratugnum. Förðunin tók hálftíma en viðtalið hálfa mínútu. Bunaði einhverju út úr mér og þegar ég kom út sá ég að ég hafði ekki sagt það mikilvægasta sem ég hafði verið búin að æfa mig í fyrir framan spegilinn… Vona að ég verði ekki klippt út.

Pabbi sendi þessa kreppuvísu í þáttinn. Hún er eftir Hjálmar Freysteinsson, lækni á Akureyri.

Eitt hefur gert mig öldungis bit,

á því mig svekki:                                                            

Þeir sem töldust með viðskiptavit

voru það ekki!

Þá eru það tilnefningar til bókmenntaverðlaunanna,  í 19. sinn. Bókaútgefendur borga hver öðrum og verðlauna svo hver annan eða sjálfa sig, ansi sniðugt. Af þeim sem eru tilnefndar í ár hef ég lesið Rán eftir Álfrúnu Gunnlaugs (ritdómur á leiðinni í mbl.). Mjög vandlega byggð saga, vel stíluð, gott drama en lítið um samtöl eða djúpa karaktera, fann td aldrei neina samkennd með Rán, konu á gamals aldri sem ráfar um Barselónu í leit að sjálfri sér. Ég hlakka til að lesa Rökkurbýsnir, sú bók hljómar vel. Það er smá kafli um Þórshöfn og nágrannaplássin í bók Óskars Árna, Skuggamyndir úr ferðalagi, sem ég gluggaði í þegar ég var í Eymundsson um daginn. Hún er fallega skrifuð og eiguleg.

Steinar Bragi

„… Hún át töflurnar kvöldið áður, sólarhring áður en komið var að henni. Og það hefur gerst að konum tekst að drepa sig, sjáðu til. En þetta er auðvitað rétt hjá þér, okkur er yfirleitt ekki treyst til að drepa okkur almennilega, ekki einu sinni það.“ Hún brosti. „Við étum töflurnar, hringjum grenjandi í kærasta sem hringir í lækni til að pumpa upp úr okkur. Við erum kynið sem vill björgun, ekki dauða. Grenjum svo á geðdeild í nokkra mánuði, tökum okkur saman í andlitinu, látum barna okkur og höldum að allt verði betra, en deyjum í staðinn hægt og bítandi í Smáralindinni með feitu, freku krökkunum okkar og nöldrandi karlinum, sem er eins og stórt barn eða þá nægilega sjálfstæður til að yfirgefa okkur fyrir yngri konu. Ég segi svona…“ (83-84)

Flott bók hjá Steinari Braga. Dularfull og miskunnarlaus hryllingssaga. Hér er konan bókstaflega lokuð inni, býr við allsnægtir en er misþyrmt andlega og líkamlega. Tímabært að staða kvenna sé krufin svona hressilega. Spurningar vakna um mörk og eðli lista, þjáningar og firringar. Í bókinni segir furðufuglinn og listamaðurinn Novak eitthvað á þá leið að fyrir hverja konu sem kemst til valda eða áhrifa í samfélaginu séu gerðar þúsund klámmyndir þar sem konan er sett aftur á sinn stað: valdalaus, undirgefin og niðurlægð. Alveg magnað!

Sjá grein eftir kallinn.

Hallgrímur Helgason er ofarlega á listanum yfir íslenska nútímahöfunda sem ég er hrifin af. Bækur hans eru ekki fullkomnar að byggingu og oftast aðeins of langar, en í þeim er góður húmor, nýsköpun og leikur í tungumálinu og beitt samfélagsrýni sem heilla mig. 101 Reykjavík, Þetta er allt að koma og Rokland eru alveg frábærar og Hella, fyrsta skáldsaga Hallgríms, er algjör snilld. Ég var rosa spennt að lesa nýju bókina, 10 ráð til að  hætta að drepa fólk og byrja að vaska upp. Hún er um króatískan leigumorðingja frá NY sem lendir hér á Íslandi fyrir tilviljun, dregst inn í sértrúarsöfnuð (Gunnar í Krossinum), kynnist gettói innfluttra verkamanna og verður ástfanginn af „smjörljósku“ um leið og hann gerir upp við blóðuga fortíð sína. Þetta er rakið dæmi hélt ég, að lýsa Íslendingum með augum gestsins, gera stólpagrín að þjóðinni, láta okkur horfast í augu við nesjamennskuna í okkur. En Hallgrímur er aldeilis ekki á því.  Bókin er fyndin og skemmtileg en hún er ekki nógu beitt, ég vil meiri brodd! En hér er einn stubbur:

„Hún hlýtur að vera að grínast. Dómkirkjan er á stærð við hundakofa guðs. Þinghúsið álíka stórt og sveitabýli afa míns í Gorski Kotar. Ég er staddur í Putalandi. Ég reyni að gleyma mér í miðborginni en hún er ekki stærri en 3 x 3 húsalengjur. Það er auðveldara að týna henni en týna sér í henni. (…) Hvað er eiginlega málið með þessa Íslendinga? Enginn her. Engar byssur. Ekkert af engu. Bara gargandi fagrar konur á lúxus-kerrum, rúntandi um kuldaborgina í sínum legvolgu vögnum, í þeirri von að rekast á atvinnumorðingja með prestakraga“ (54-55).

Ég lauk við Dimmar rósir eftir Ólaf Gunnarsson um daginn. Þetta er flott saga með gamaldags raunsæisyfirbragði, doldið eins og Dostojevskí, þ.e. flottar mannlýsingar, mikið drama, miklar tilfinningar og stórar siðferðisspurningar. Bókin gerist á „hippatímanum“, þegar 68-kynslóðin var að byrja að hnýta í smáborgarana. Þar segir m.a. frá tónleikum Led Zeppelin og Kinks hér á landi, þetta hefur verið alveg meiriháttar viðburður hér í fásinninu. Verið er að byggja í Skeifunni og Glaumbær er óbrunninn þegar sagan gerist. Aðall Ólafs eru samtölin, það er engin smákúnst að skrifa almennilegan díalóg. Ritdómur í mbl. á leiðinni.

Afi minn, Einar Kristjánsson rithöfundur, var fæddur 26. október á Hermundarfelli í Þistilfirði árið 1911 og lést þann 6. júlí 1996. Hann var bóndi á Hermundarfelli og Hagalandi og starfaði síðan sem húsvörður við Barnaskólann á Akureyri. Hann og amma, Guðrún Kristjánsdóttir, f. 16. ágúst 1917, giftu sig 11. september 1937. Ritstörfum sinnti hann meðfram fullu starfi sem húsvörður og hann og amma áttu fimm börn en þau eru: Angantýr, Óttar, Bergþóra, Hildigunnur og Einar Kristján. Hildigunnur lést árið 1987 og Einar Kristján 2002. Barnabörnin urðu 15 en Einar Angantýsson lést 1983, fjögurra ára gamall. Barnabarnabörnin eru 36. Afi var hagyrðingur góður, mikill músíkant og lék m.a.s. inn á hljómplötu. Hann var vinsæll upplesari og skemmtikraftur á árshátíðum og samkomum af ýmsu tagi. Lengi sá hann um vinsælan útvarpsþátt á rás eitt, Mér eru fornu minnin kær.

Platan hans afa

Eftir hann liggja eftirtalin skáldverk (smásögur o.fl.):

Septemberdagar 1952
Undir högg að sækja 1955
Dimmir hnettir 1959
Gott fólk 1960
Metnaður og mannvirðingar 1960
Blóm afþökkuð 1965
Eldrauða blómið og annarlegar manneskjur 1975
Þorraspaug og góugleði 1978

Einnig ritaði hann ævisögu sína (Skjaldborg gaf hana út ásamt safni verka hans):

Afi segir í niðurlagsorðum síðasta bindis ævisögu sinnar en þá er hann nýlega orðinn sjötugur:

„Æviár  mín hafa liðið með óðfluga hraða, að mér finnst. Vera má að það sé vegna þess hversu tilveran hefur verið mér veitul á lífsgæði þau, sem mestu máli skipta, en til þeirra telst hamingja í hjúskapar- og fjölskyldulífinu. (…) Þó að mín skráða ævisaga sé ekki misfelllulaus af minni hálfu, þykir mér vænt um hana. Ég horfi með eftirvæntingu til þess að lifa þá ævisögu, sem ég á enn óskráða, og mun aldrei kvíða endalokum hennar“.

Nú er ég að reyna að skrá hann á Wikipediu. Á einhver góða mynd af afa?

Nú er ég að gera tilraun með að setja inn ritdómana mína sem birst hafa í Mbl undanfarna daga. Það er ástæðan fyrir því að ég sit sveitt yfir ráðgátum wordpress.com þótt blogspot sé hundrað sinnum einfaldara. Allt snillingnum Dreng að þakka, hann benti mér á undraforritið OpenOffice.org og aldrei kemur maður að tómum kofanum hjá honum. Hér er s.s. þrír nýjustu dómarnir sem birst hafa í Mogganum undanfarna daga: Um eðlisfræðireyfarann Uppgötvun Einsteins, metsölubók sem heitir Saga ástarinnar og þykka ameríska og dramatíska skáldsögu, Dóttir myndasmiðsins (bókin er rúmar 500 síður). Getiði opnað þetta?

„Þetta kvenfólk, kvað það er skrýtið. Að hún skuli geta látið hann vera að hnoða sig. Svei mér ef mann klígjar ekki. Sjá hann þjóta upp bryggjuna eins og lífið lægi við. Sá held ég hafi komið við hana! Ég vildi bara að ég ætti annað eins atkvarf. Maður hefur ekki svo sjaldan maðkað sig á beddanum hjá henni í landlegum, látið fara vel um sig hjá henni í velgjunni og drukkið úr mörgum bollanum. Ég man þegar ég var þar um jólaleytið að glápa á hana. Það var notalegt og hlýtt hjá henni eins og vant var. Flugnasuð og snark í eldavélinni og ýngsti króinn var að skríða fram á gólfið hjá henni. Já, gott væri að vera eins og maður og eiga kvinnu og nokkra gríslinga. Það er munur en að vera alltaf í suddanum. Kvað um það, kötturinn var að mala undir eldavél og maður var eins og um borð, þurfti aldrei að vera með pjatt hjá henni og hrækti í kattarskálina, velti sér svo á beddanum hjá konunni, horfði á hana framí ráskinu og Stjáni hafði skroppið eittkvað frá í bili. Skyldi hann nú hafa komið nálægt henni! Alveg gengur fram af manni að hugsa um kvað þetta kvenfólk er tjúllað öðrum þræði, þótt þetta séu fremur englar en mannlegar verur. Að hún skuli leggja elsku á hann Stjána, það gengur alveg fram af mér. En það er nú samt ekki um að villast…“

Steinar Sigurjónsson 2008. Blandað í svartan dauðann, bls. 40

Franskur rithöfundur, Jean-Marie Gustave Le Clezio,  var sæmdur bókmenntaverðlaunum Nóbels í dag. Þau nema 10 milljónum sænskra króna (£820,810).  Le Clézio, sem er 68 ára (en ótrúlega unglegur) hefur sent frá sér um 30 bækur, smásögur, skáldsögur, þýðingar, ritgerðir og greinasöfn. Hann býr víst í Nýju Mexikó og hefur skrifað einhverjar ferðabækur. Ég hef aldrei lesið bók eftir þennan mann, hvað þá heyrt á hann minnst. Nú þarf að bæta úr fáfræðinni, kannski maður rifji upp menntaskólafrönskuna. Á einhver Linguaphone? Og best að hlusta á Víðsjá í dag.

Trés bien