„Tveir eru garpar er einna hafa orðið nafnkunnastir á Vestfjörðum, þeir Þorgeir Hávarsson og Þormóður Bersason svarabræður, og er að vonum mart í frásögum af þeim við Djúp, þar sem þeir hófust upp, svo og í Jökulfjörðum og á Hornströndum; hafa þeir og í þessum stöðum öllum frægðarverk unnin…Flestar þykja oss sögur garpa þessara svo merkilegar að andvaka nokkur sé til gerandi að rifja þær upp enn um sinn…“

 Fór að sjá Gerplu í gærkvöldi í Þjóðleikhúsinu. Baltasar Kormákur leikstýrir og samdi leikgerðina ásamt Ólafi Egilssyni og leikhópnum, hún er ansi snjöll og húmorinn algjörlega í öndvegi. Sögumannsformið var notað í góðu hófi, Ólafur Darri þrumaði yfir salinn þegar við átti. Leikmynd Gretars Reynissonar er mjög flott, snarbrattur hamar, loðnar þúfur og burstabæir úr tjöldum sem geta á einu augnabliki breyst í lokrekkju eða æstan sjó. Lýsingin er útpæld og nær algjörlega fram þeim áhrifum sem henni er ætlað,  glímubúningarnir eru óvænt útspil, stíla inn á þjóðrembuna og eru sérlega notadrjúgir. Tónlistin kemur skemmtilega á óvart og kitlar hláturtaugarnar. Leikararnir stóðu sig allir með mikilli prýði, þeir léku t.d. altaristöflu, dauðan hval, feigan hrút og fjöruga hesta eins og ekkert væri og það er nú ekki heiglum hent að tala saman á 14. aldar íslensku og láta það virka. Kolbrún og Þórdís í Ögri eru skýrar andstæður sem takast á um skáldið og elskhugann Þormóð. Björn Thors var mjög flottur,  ekki vitund líkur Katli Mána í þessu stykki, og það er sérlega gaman að sjá  Ólafíu Hrönn og Ilmi leika fögur og tragísk tálkvendi af mikilli reisn og innlifun. Jóhannes Haukur var flottur Þorgeir, brjóstumkennanlegur og meinfyndinn með sína eilífu hetjufrasa og óslökkvandi bardagafýsn. Óborganlegt og ógleymanlegt er ástaratriði á ís þar sem leikararnir skauta um sviðið og auðvitað er atriðið með hvönnina Þorgeirs á sínum stað. Það er ekki víst að þeir sem ekki þekkja Gerplu Laxness  fái jafnmikið út úr sýningunni, miklu er sleppt og margt einfaldað og sumt túlkað í botn eins og gengur þegar heimsfræg skáldsaga er færð í leikbúning í fyrsta skipti. En þetta er frábær sýning, sjónræn og leikræn, falleg og skemmtileg.

Ég er mikill aðdáandi skáldverka Gyrðis Elíassonar. Frá því ég las Bréfbátarigninguna í Kennó á níunda áratug siðustu aldar varð ég algerlega heilluð af sagnaheimi hans og frásagnarhætti. Það er hægt að gleyma sér algerlega í sögum hans og ljóðum, litum og myndum, tónum og táknum, vísunum og tengingum. Söguþráðurinn tekur óvæntar dýfur, persónurnar eru daprar og einmana, misskildar og sérvitrar. Það er alltaf eitthvað undirliggjandi, spenna og ógn, sem heldur manni í helgreipum. Lauk við Milli trjánna á dögunum og er í fyrsta skipti tvístígandi. Sögurnar í bókinni eru fullmargar og mér fannst þær misgóðar. Náði ekki tengingu við þær allar eins og ég er vön en flestar eru reyndar magnaðar. Húmorinn, ljúflegur en lúmskur textinn, bæld sorg, biturð og reiði, dapurlegar persónurnar, þetta er allt á sínum stað en hvað er ég þá að væla? Ég ætla að gefa bókinni meiri tíma, maður les ekki Gyrði á hlaupum. En ég vona að hann fái bókmenntaverðlaunin 2009 sem hann er tilnefndur til, þetta er náttúrulega snillingur.

Á því herrans ári 2008 kom út skáldsagan Hallgrímur, um ævi Hallgríms Péturssonar, eftir Úlfar Þormóðsson. Ég varð strax heilluð af flottri bókarkápu en komst ekki í að lesa hana fyrr en á dögunum. Í verkinu er þeim Brynjólfi Sveinssyni og Hallgrími stillt upp sem vinum og fóstbræðrum á tímum galdrafárs, hjátrúar, harðra dóma og sárrar fátæktar. Brynjólfur safnar skáldskap og handritum, hann er kennimaður, trú hans er staðföst og honum er annt um heiður sinn og starfsframa. Ólík eru kjör þeirra Hallgríms og skoðanir en vinátta þeirra nær út yfir gröf og dauða. Guðríður Símonardóttir, Tyrkja-Gudda,  er heillandi kona, fögur, lífsreynd og dularfull ræktar hún rabarbara við bæjarvegginn og aðstoðar nágrannakonur í barnsnauð, hún er 15 árum eldri en hinn stóri og dökki Hallgrímur. Hann er efasemdarmaður fram í rauðan dauðann, andríkt skáld, lífið leikur hann býsna grátt og hefði leikið hann öllu verr hefði Brynjólfs ekki notið við. Þetta er stórfín skáldsaga, líkt og bæði Rauð mold og Hrapandi jörð, sem fjalla um Tyrkjaránið. Þessi verk Úlfars Þormóðssonar hafa ekki notið nægrar athygli og hylli. Hann skrifar um heillandi tíma og sögulega atburði af þekkingu og innsæi, flottur stíll, leikræn samtöl, flott umgjörð,  mikið drama.