Höfundur: Steinunn Inga Óttarsdóttir

"Maður hélt útsýni valda víðsýni, en endurtekningin er þrengri en mjór fjörður..." Guðbergur Bergsson, Anna 1969

Vandinn að lifa

Persónur Fórnarleika eru allar í vondri stöðu í lífsins tafli. Ógæfa fjölskyldu viðhelst mann fram af manni, vegna skapgerðarbresta, bælingar eða misskilinna fórna. Álfrún Gunnlaugsdóttir, einn af okkar fremstu rithöfundum, sendir frá sér magnaða fjölskyldusögu.

Rithöfundurinn og friðarsinninn Magni Ríkharðs- og Regínuson hyggst rekja harmsögu ættar sinnar og skrifa það sem hann kallar hina „óskálduðu skáldsögu“ með því að nota upptökur á snældum sem móðir hans lét eftir sig. Það reynist þó flóknara en hann hélt:

„Þó að persónur í lífinu og persónur í skáldskap eigi það sammerkt að rekast hver á aðra og ef til vill kynnast, miðast sú tilviljun í skáldskapnum að settu marki. Skáldsaga stefnir ævinlega í átt að tilteknum endalokum. Samverkanin milli persóna hefur sinn tilgang, og persónur opna ekki munninn án þess að það hafi merkingu eða afleiðingu fyrir framvindu sögunnar. Þessu er auðvitað öðruvísi háttað í lífinu. Ég hafði ímyndað mér að ég gæti fyllt upp í eyðurnar milli hins raunverulega lífs og hins skapaða lífs, en reyndist erfitt, því að persóna í skáldskap verður að hafa til að bera vissa samkvæmni í hegðun og hugsun, til að tekið sé fyllsta mark á henni (198-9)…“

Mæðgur takast á

fornarleikar_72Allt sitt líf hefur Magni tiplað á tánum í kringum drykkfellda móður sína. Hún sneri ólétt og próflaus heim frá Spáni á dögum Francos og átti erfitt með að fóta sig í tilverunni. Móðir hennar, Arndís, er fálát og aðfinnslusöm í viðleitni sinni til að vernda dóttur sína og sjálfa sig eftir að Guðgeir, eiginmaður hennar, framdi sjálfsmorð. Samskipti mæðgnanna eru erfið og þvinguð, vonbrigðin svíða og gamall sársauki er aldrei gerður upp.

Fórnarleikar er breið, epísk ættarsaga sem nær yfir fimm kynslóðir. Sagan er margradda, sjónarhornið hjá persónunum á víxl  og sögusamúðinni jafnt útdeilt en Magni hefur alla þræði í hendi sér. Atburðir og minningar úr fortíðinni lifna við og raðast í heilsteypta mynd af venjulegu fólki sem glímir við vandann að lifa. Saga Guðgeirs og Arndísar er fyrirferðarmest og áhugaverðust, hún gerist á stríðsárunum þegar erlendir straumar flæða að íslensku samfélagi sem einkennist af þröngsýni og kyrrstöðu. Það hillir undir önnur viðhorf og ný tækifæri sem kveikja von í brjósti ungu hjónanna:

„Fátæktin hafði verið reglan, ekki undantekningin, og það kom við auman blett í brjóstinu. Fátæktin hafði lokað svo mörgum dyrum og skilið svo fáar eftir opnar. En það hafði verið unnið að því  sigggrónum höndum að gera hana burtræka svo framtíðin blasti við með alla sína möguleika og splunkunýja siðmenningu. Eyjarembingurinn færi sína leið í fylgd með þröngsýninni og sjálfumgleðinni“  (59).

En björtu vonirnar lognast út af þegar Guðgeir er þvingaður til að taka við fyrirtæki föður síns og Arndís er löngum þrúguð af ábyrgð, skyldum og réttlætiskennd. Ekki er annað hægt en að finna til með þessum harmrænu persónum sem fara í gegnum lífið á hnefanum og færa fórnir sem engum er þægð í.

Hverfulleikinn

Víða eru áhugaverðar pælingar um skáldskap í verkinu, um hið forna og þögla samkomlag höfundar og lesanda (200), um mörk veruleika og ímyndunar og um hverfulleikann; hvað er eftir þegar allir eru farnir, myndirnar fölnaðar og raddirnar þagnaðar?

„Skrýtið annars … rödd á spólu tengist ekki líkama, líkt og hún hafi öðlast eigið líf. Röddin varð eftir þegar líkaminn fór, og svipaður draugagangur á sér stað með ljósmyndir. Á þeim er andartakið fryst að eilífu þó að allir séu farnir, og verða þar þangað til þetta sama andartak, svipbrigðin, brosið, þurrkast endanlega út. Hið sama gildir um hljóð sem tekið er upp, að lokum verður aðeins þögnin eftir“ (11).

Djúp viska

Fórnarleikar er bók þrungin djúpri visku, yfir henni svífur einhvers konar æðruleysi gagnvart örlögunum og boðskapur sögunnar á erindi við okkur öll sem lesendur og manneskjur. Það er mikilvægt hverri manneskju að missa ekki sjónar af sögu sinni og minningum. Og það er engum hollt að brjótast áfram í þrjóskulegri einsemd: „Maður var aldrei búinn undir neitt, það var meinið, varð að fóta sig einn, skilja flestallt upp á eigin spýtur eins og það væri í fyrsta sinn í sögu mannkyns sem það gerðist“ (88). Erfið samskipti, þögn og tengslaleysi geta haft afleiðingar út yfir gröf og dauða.

Magni virðist ætla að skora hverfulleikann á hólm og rjúfa vítahringinn því saga hans „ber í sér frjókorn annars konar lífs“ en á sama tíma þiggur hann fórn konu sinnar. Það er því ekki mikil von til að kynslóðirnar muni nokkurn tíma læra af reynslu og mistökum annarra.

Forlagið, 2016

216 bls.

Herjans tussa á kletti

Látra-Björg (1716-1784) var hörkukelling sem sótti sjó og tók á móti börnum, orti fleygar vísur og lagðist í flakk. Hún er ein af fáum konum frá 18. öld sem urðu nafnkunnar en margt það sem konur ortu þá og rituðu hefur glatast. Björg kemur við sögu í nokkrum nýlegum skáldverkum og heimildamynd er í smíðum um hana. Hermann Stefánsson gerir Björgu að aðalpersónu í nýrri skáldsögu sinni, Bjargræði, og segir frá hinstu kaupstaðarferð hennar.

15046235_10154722000288390_442348561_n-png

Sagan af Björgu gerist í nútímanum, á kaffihúsi í miðbæ Reykjavíkur sem hún kallar„rass veraldar“ (12). Þangað hefur Tómas, tuttugustu aldar líkkistusmiður, dregið Björgu nauðuga til að fá hjá henni ráð. Hún lætur gamminn geisa yfir kaffinu um klerka og hrokafulla valdsmenn, duglausar ríkisstjórnir, homma og túrista; tengslaleysi, ástleysi og áhugaleysi í nútímanum og hvernig fólk hefur tapað tengingunni við náttúruna; orðhvöss og napuryrt sem fyrr. Já, það stendur út úr henni blábunan, eins og hún segir iðulega í bókinni.

Mergjaðir tímar

Björg fæddist fyrir réttum þrjú hundruð árum, ólst upp hjá vandalausum á Látrum við sult og seyru og fór ung til sjós. Hún var harðdugleg og fékk sama hlut aflans og karlar, sem þótti tíðindum sæta. Oft var illt orð lagt til hennar, hún jafnvel þjófkennd og grunuð um galdra. Hún lagðist í flakk og fann á eigin skinni að það er „óbrigðult mæliker á hvert samfélag hvernig komið er fram við umrenninga“ (51).  Björg var uppi á mergjuðum tímum í Íslandssögunni þegar djöfullinn sat um sálina, huldufólk bjó í steinum, orðin höfðu magn og jurtir lækningamátt. Og hún var barn síns tíma: „ég er orðanna, ekki skilgreininganna, galdursins og ekki vísindanna“ (29).

Hofmóðugir gikkir

Magnús Stephensen, embættismaður og ríkisbubbi á átjándu öld, sem hataðist við alþýðukveðskap, er jafnan talinn helsti boðberi fræðslustefnu sem kallast upplýsing hér á landi. Efst á stefnuskránni var að bægja burt myrkri hjátrúar og fáfræði með ljós skynseminnar að vopni. Viðhorf almúgans til framfarabröltsins í forsprökkum upplýsingarinnar birtist vel hjá Björgu. Hún getur ekki fallist á að hafa fálmað í myrkri alla sína tíð og að lausnina við öllum vanda sé að finna í endalausum umbótum og hofmóðugri upplýsingu – hún er jafn svöng og fátæk fyrir því. Það eina sem hún fær að kenna á er hroki, valdníðsla og lygi (151-152). Björg rís gegn valdinu og gengur hnakkakert móti straumnum í  samfélaginu ef því er að skipta:

Þó að gæfan sé mér mót
og mig í saurinn þrykki
get ég ekki heiðrað hót
hofmóðuga gikki

(239)

„Hvílíkt þvaður“

Sjónarhorn sögunnar er frumlega útfært. Björg masar allan tímann en Tómas kemst aldrei að. Hún hefur yfirsýnina, alla þræði í hendi sér, þekkir fortíð og framtíð, allar hugsanir og þrár. Þetta er einræða þar sem talað er við 2. persónu, erfiður frásagnarháttur sem er örsjaldan notaður og því sérlega gaman þegar svo vel tekst til eins og í þessu verki.

Orðræða Bjargar einkennist af innibyrgðri sorg og reiði.  Hún verið rægð, útilokuð og hrakin allt sitt líf. Ekki er hún sátt við skrif Tómasar Guðmundssonar, skálds, um sig í Konum og kraftaskáldum, þar sem segir að hún hafi mótast af ástarsorg: „hvílíkt þvaður, melódrama úr froðusnakki, hvílíkur hroki gagnvart liðinni tíð“ (30). Og aðrir fræðimenn sem um hana hafa fjallað fá einnig makið um bakið. Hún getur þó ekki verið annað en ánægð með Hermann Stefánsson sem dregur hér upp fádæma skemmtilega mynd af henni.

Fótbrotinn köttur

Málfar Bjargar er kröftugt, myndrænt, meinfyndið og fyrnt, stuðlað og taktfast, heimspekilegt (hávaxið fólk stendur nær himinum, 35); ljóðrænt (sinugult sumartungl, 42); og fyndið („þar sem var svo þýft að eitt sinn fótbrotnaði þar köttur,“ 43). Það er hrein unun að lesa þennan texta. Og það lýstur einhverju fallegu saman í huga lesandans þegar notuð eru 18. aldar orð og hugtök til að lýsa nútímanum; bera t.d. saman kaffihús og baðstofu og stöðu útigangsmanna fyrr og nú. Orðfærið er dillandi gamaldags, greinilega grafið upp úr gulnuðum skjölum: „Þannegin, óekkí, læknirnarnir, einnegin, spesímen og dokúment…“.  Björg tekur fyrir helstu búsvæði nútímamanna (200) með aðferðum sem minna á Ferðabók Eggerts og Bjarna þar sem íbúar hvers landshluta fá lyndiseinkunn; stórskemmtilegt er t.d. hvernig helstu hverfin í Reykjavík koma Björgu fyrir sjónir og vei þeim bjálfum sem búa í Kópavogi eða Garðabæ!

Langanes er ljótur tangi

Björg var þjóðþekkt fyrir að yrkja beinskeytt kvæði um bæi sem hún kom á þegar hún var á flakki og fékk misjafnar viðtökur, s.s. vísuna landsfrægu: „Langanes er ljótur tangi…“. Víða eru kunn kvæði Bjargar felld smekklega inn í söguna og einnig er ort í anda hennar:

Hér eru menn með flírugt fas
firrtir dagsins striti
vaða elg með argaþras
engu þó af viti
ráfa í svefni um rótlaust líf
rata hvergi en dorma
iðka mont og kvart og kíf
klína sig við storma
í vatnsglösum og vælið þý
væmna kyrjar sálma
um blýþungt fiður, fiðrað blý
en fúlir hundar mjálma…

(50-51)

Listilega gert

„Sannleikurinn er mín íþrótt, kúgandi valdið fjandmaðurinn, stuðlarnir mitt lífsmagn og rímið mitt skjól (37), segir Björg borubrött. Bjargræði er skáldsaga um skáldkonu og skáldskap og hún fjallar líka um vald og ást og pólitík; helstu drifkrafta mannlegrar tilveru á öllum tímum. Nútíminn er skoðaður í spegli fortíðar og það hallar verulega á „nútíðarmennin“ sem þvælast dekruð og þýlynd með sjálfustöng í þunnildislegu borgartildri og vita hvorki í þennan heim né annan.

Og á meðan bunan stendur út úr Björgu, fer einnig fram sögu af ástarraunum Tómasar. Þannig tala aldir og kyn saman um ástina, hið sígilda yrkisefni, sem breytist lítið í tímans rás. Björg vandar honum ekki kveðjurnar þegar hann klúðrar sínum ástamálum hrapallega:

„Tómas, þú ert helvítis taðsekkur, herjans tussa á kletti, galapín og gorvambarhaus, ég hef megnustu skömm á þér, guddilon, hérvillingur, hémóna og geðluðrunnar guddilon og vesalingur og bjálfi“ (141).

Það kemur í ljós undir lok sögunnar að Látra-Björg hvílir ekki í friði því hún á erindi við Tómas, líkt og fortíðin á alltaf erindi við nútímann. Bjargræði er listilega skrifað hjá Hermanni Stefánssyni, sama hvar gripið er niður.

Bókaútgáfan Sæmundur, 2016

307 bls með eftirmála

 

Birt í Kvennablaðinu, 29. nóv. 2016

Lífið er myrkrakompa

Það er ögrandi að lesa skáldskap sem reynir á þolrifin. Þegar formið er úthugsað, leikið er með sjónarhorn, tíma og framvindu og innihald og form mynda listræna heild með ýmsum túlkunarmöguleikum. Í Kompu Sigrúnar Pálsdóttur er þetta allt listavel gert.

64388378_bb2b03809d_b

Allt í rúst

Gersemar eins og gömul handrit (sem hér á landi eru flest læst niðri meðan Hús íslenskra fræða er aðeins hola á Melunum), eru efni í heillandi og fræðilegar rannsóknir sem segja okkur margt um fortíð okkar og menningararf. Aðalpersónan í Kompu, ung kona í doktorsnámi, hefur brotlent harkalega eftir áralanga vinnutörn við gamalt handrit sem hún taldi varpa nýju ljósi á veraldarsöguna. Þegar kenning hennar gengur ekki lengur upp, brotnar hún saman og missir tökin á tilverunni. Hún getur ekki horft framan í nokkurn mann, sjálfsmynd hennar er í molum, virðing hennar sem fræðimanns er í rúst. Hún einangrar sig frá öðru fólki og veruleikinn skríður burt meðan hún glímir við angist, brjálsemi og sjálfskipaða útilokun.

Kynstur af þekkingu hlaðast upp í heiminum og sérfræðingar verja árum og áratugum í að rannsaka, greina og miðla henni. Sá sem er í hlutverki fræðimanns fer í tilteknar stellingar því þekkingin á sér stöðu í þjóðfélaginu og stofnunum þess; fræðimaður þarf að uppfylla væntingar sem gerðar eru til hans og tileinka sér ákveðna orðræðu til að vera gjaldgengur. Hann fórnar drjúgum tíma í þágu vísindanna, jafnvel allri starfsævinni til að fullnægja þekkingarþrá sinni og metnaði, uppskera loks og öðlast viðurkenningu innan fræðasamfélagsins. Það er því mikið áfall fyrir aðalpersónu Kompu að horfast í augu við að kenning hennar stendur á brauðfótum, grúskið unnið fyrir gýg, prófgráðunni teflt í tvísýnu og framavon úti. Ekki gerir það henni auðveldara fyrir að bera byrðina ein og þegja yfir skömminni og vanmættinum sem hellast yfir hana. Að auki hefur hún áður glímt við andleg veikindi sem bætir ekki úr skák.

Hvað er í kompunni?

Kompa snýst ekki um uppruna sögulegra heimilda og tilviljunarkennda varðveislu þeirra, eins og segir á bókarkápu. Hún fjallar um fólk og fjölskyldu, óvæntar tengingar og tengslaleysi; um hugarástand, óra og verki þegar krísa dynur yfir. Um farangurinn á lífsleiðinni og „niðurrifsmanninn“ í okkur öllum (hlakkar kannski í honum á bókarkápunni?) og dimmt skotið, sem er í senn athvarf, öryggi og uppspretta hryllingsins; „that little darkroom where misconceptions are developed“ (137-8). Kompa er margrætt orð sem vísar í ýmsar áttir; minnisbókin sem við trúum fyrir okkar innstu hugrenningum, sérherbergið sem konur þurfa og háaloftið þar sem þær eru geymdar ef þær stíga yfir mörkin.

Þar sem ógn steðjar að eru samtöl persóna og samskipti rakin út frá sjónarhorni þess sem er á varðbergi, tapar sífellt þræðinum og heyrir aðeins orð á stangli. Þegar gömlu vinkonurnar úr menntaskóla koma í heimsókn rennur allt út fyrir aðalpersónunni, hugurinn reikar og nýjar hugmyndir vakna:

…velti fyrir mér hvernig skoðanir fólks verða til, og hvort þeim sé viðhaldið af raunverulegri sannfæringu eða bara fastheldni við einhverja gamla fullvissu sem kannski varð til fyrir tilviljun, óvart eða í vondum félagsskap. Í framhaldinu hugsa ég um mannamót skyldra. Ég hugsa um fortíðina, hversu framandi hún sé og gömul…“ (37).

Frábær kafli gerist í sumarbústað þegar sögumaður liggur andvaka í rúmi sínu í borginni og sviðsetur í huga sér hvað þar hafi gerst (58-68) og þeir atburðir eru sviðsettir á ný seinna í bókinni (115-119).

„Nei, það er heldur ósennilegt að þetta samtal eigi sér stað. Og reyndar finnst mér líklegra að eitthvað þessu líkt sé í uppsiglingu: Ester hefur drukkið mest, Tína fast á hæla hennar en Sigríður A. ekkert því hún keyrir heim fyrir nóttina. Þamb Esterar er líklega þannig til komið að umræðan yfir borðum hefur fljótlega farið að snúast um hana og aðstæður á heimili hennar í Kópavogi. Það hafði nefnilega gerst ekki alls fyrir löngu að eiginmaðurinn, þjálfarinn, hafði ekki mælt orð frá munni í þrjá daga eftir eitthvert tap í einhverri deild, og Tínu þótti slíkt ástand ekki „konu“ bjóðandi. Ester hafði fyrst farið í vörn fyrir mann sinn, en eftir því sem hún drakk meira gaf hún sig og viðurkenndi að þessi helvítis „bolti“ væri að fara með hjónabandið og heimilislífið. Verst væri þetta stöðuga ójafnvægi milli sorgar og botnlausrar gleði. „Er ekki verst hvað þessi sjálfselska fyrrverandi íþróttahetja, sem gat ekki einu sinni verið viðstödd fæðingu yngsta sonar síns vegna boltans, er orðin spikfeit?“ spyr ég sjálfa mig og velti mér yfir á hina hliðina“ (59).

Hryggðarmynd verður til

Í fjölskylduboði horfir aðalpersónan á samskipti gestanna utan frá, treystir engum og býst alltaf við hinu versta. Nánustu aðstandendur, eiginmaðurinn Hans, ljúfmenni og fíngerður snillingur, og mamman, léttsnobbað hörkutól, leika stórt hlutverk í sögunni en af meðvirkri eða misskilinni kurteisi horfa þau aðgerðarlaus á aðalpersónuna tærast upp og breytast í hryggðarmynd, með snjóhvítt andlit, starandi augu og þurrar varir, sem fylgir vart fötum lengur.

…Eða horfir Hans spyrjandi á mig, vegna þess að ég birtist hér skyndilega upp úr geymslunni með gamla ljósmynd, í náttkjól, um hálftíma eftir að hann kemur heim úr vinnunni? Eitt augnablik vona ég að hann átti sig, gangi á mig og horfist í augu við það að hegðun mín er ekki tilviljun, og gefi mér þannig færi á  að segja honum hvað í ósköpunum henti mig fyrir um mánuði síðan. En þegar mér finnst sem Hans sé um það bil að opna munninn heyrist brothljóð innan úr stofunni. Svilinn hefur hrokkið upp úr áfengislúrnum og rekið sig í glervasann sem stóð á borðinu við hlið sófans. Kjarkleysi okkar verður allt að vopni, og nú stöndum við bæði inni í stofu“ (83-4).

Brostnar vonir

Stíll Sigrúnar er eftirtektarverður; fágaður og virðist átakalítill á yfirborðinu þar sem lýst er hverdagslegum athöfnum í smáatriðum en hann er í raun útleitinn og súrealískur; hugmyndir þjóta fram og aftur, hrannast upp og tengjast í heildarmyndinni (eða ekki). Ljóðrænu bregður víða fyrir og það er farið fallega með:

„Hversu oft má rifja upp draum þar til atburðarás hans byrjar að slitna í sundur, myndir hans að molna og líftími þeirra verður ekki nema andartakið sem það tekur að kalla þær fram? Ég rís upp af koddanum með mynd af landslagi í höfðinu: klettagili í ógurlegri birtu. Svo leggst ég aftur með undarlegan létti í hjarta án þess að vita í raun af hverju, því nú rennur landslagsmyndin saman við fyrstu hugsun dagsins. Og er þar með að eilífu glötuð“ (67-68).

Í fyrstu skáldsögu Sigrúnar Pálsdóttur sést greinilega að hún býr yfir ríkri andagift og hefur afburða tök á því sem hún er að gera. Textinn flæðir um mörk veruleika, geðveiki og fantasíu, hvikuls ljóðs og fræðilegrar orðræðu. Það er svo ótal margt sem leynist í Kompunni; brostnar vonir og óuppgerðar sakir, missir, höfnun og sorg.

Í síðari hluta bókarinnar, sem er aðeins 15 blaðsíður, er önnur rödd. Þar fer uppgjör fram, hreinsað er úr hillunum og loks skellt í lás. Aðalpersóna sögunnar hafði um stund freistað þess að horfa á tilvist sína „í dýrðarljóma endurlitsins“ en það er vitaskuld dæmt til að mistakast (127). Lífið er meiri myrkrakompa en svo.

Smekkleysa sm ehf, 2016

166 bls.

Birt í Kvennablaðinu, 17. nóv. 2016

Sérvitringur með fullkomnunaráráttu

Sérvitringur með fullkomnunaráráttu

Ingibjörg Haraldsdóttir, skáld og þýðandi, (1942-2016), er í hópi albestu ljóðskálda landsins og hefur haft mikil áhrif á íslenskar bókmenntir. Fyrir andríka ljóðlist hennar og stórvirki heimsbókmenntanna í öndvegisþýðingum verður seint nógsamlega þakkað.

Ingibjörg sendi frá sér fimm ljóðabækur um ævina og tvær safnbækur. Ljóð hennar eru frumleg, persónuleg og gjarnan íronísk og þannig gerð að þau eiga alltaf erindi við mann. Hún hlaut margvíslegar  viðurkenningar fyrir skáldskap sinn, m.a. íslensku bókmenntaverðlaunin 2003 og íslensku þýðingarverðlaunin 2004. Tvisvar var hún tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs; árið 1993 en þá hreppti danski rithöfundurinn Per Hultberg verðlaunin og 2004 en þá var Finninn Kari Hotakainen hinn útvaldi (nú eru allir búnir að gleyma þeim fyrir löngu).

Ingibjörg var eldheitur femínisti; konur, kvenmyndir og staða skáldkvenna í bókmenntaheiminum voru henni hugleikin viðfangsefni. Í fyrirlestri sem hún hélt í Norræna húsinu árið 2005 sagði hún m.a.:

„Á einhvern hátt erum við alltaf byrjendur, hver ný skáldkona er Júlíana Jónsdóttir om igen, stúlka sem passar ekki inn í hefðina af því að þar eru fyrir eintómir karlar. Annað hvort lendir hún utanborðs og reynir bara að gleyma þessu, eða hún setur undir sig hausinn og þráast við, storkar hefðinni, hvort sem hún er þess meðvituð eður ei.“

Og Ingibjörg setti svo sannarlega undir sig hausinn; kannski höfuð konunnar sem hún orti um 1995 og frægt er orðið. Alla tíð stóð hún vörð um jafnrétti, félagslegt réttlæti og frið.

Húm

Með húminu
kemur mýktin

raddirnar fá flauelsáferð
sjáöldrin verða fjólublá

í húminu
er enginn sannleikur
engin trú
ekkert stríð

aðeins þessi mjúki dökki friður
augnanna
aðeins þessi kyrra mjúka dýpt
andartaksins

áður en myrkrið skellur á

(Hvar sem ég verð, 2002)

Mikilvægi þýðinga fyrir grósku og viðgang bókmenntalífs hér á landi er óendanlegt.  Þýðingar Ingibjargar, úr rússnesku og spænsku, eru úr frummáli og með þeim bestu sem gerðar hafa verið á íslensku. Hún þýddi m.a. Meistarann og Margarítu eftir Búlgakov, en sú bók er talin ein af merkustu skáldsögum tuttugustu aldar, og helstu doðranta Dostojevskís, Glæp og refsingu, Djöflana, Karamazov-bræðurna og Fávitann.

Í áðurnefndum fyrirlestri sagðist Ingibjörg hafa í gegnum árin haft skemmtun og ánægju af þýðingarvinnunni„…þetta starf sem er einsog skapað fyrir fólk einsog mig, pedantíska sérvitringa með fullkomnunaráráttu“.

Íslenskir bókmenntaunnendur horfa á eftir skáldi sínu og merkasta þýðanda með hjartað fullt af þakklæti.

Sigling

Ótryggar gerast nú stundirnar:
enginn sem vakir
við stýrið í kolsvartri
nóttinni enginn
sem veit
hvert halda skal
dögunin
óviss djúpið
hlakkandi nærtækt
— í skutnum
skelfingin ein.

TMM 1990

Birt í Kvennablaðinu, 9.nóv.2016