DV

Við erum með DV í prufuáskrift. Sumt er beitt og annað heitt í blaðinu. Þar eru svaðalegar fréttir af einelti, vændi og ofbeldi, slúður af frægu fólki og æsisögur af venjulegu fólki sem er órétti beitt (fær ekki að taka dót úr gámi sem er ekki á nafni viðkomandi, sviptur bótum af því hann sendi hótunarbréf til vinnumálastofnunar o.fl.). Ekki eru allar fréttirnar vandaðar eða vel skrifaðar en þó eru gullmolar innan um. Safaríkustu fréttirnar eru uppljóstranir um sukk og svindl og nákvæmar útlistanir á hvernig nafngreindir  menn sölsuðu undir sig og drógu að sér eignir og fé fyrir og í skjóli hrunsins en aðrir fjölmiðlar virðast ekki sinna því að neinu marki nú orðið. Og það sem verst er, margir eru orðnir dofnir fyrir fréttum af milljörðum sem gufuðu upp og hafa sætt sig við að borga reikninginn, orðnir svefngenglar og þrælar. Áfram DV!

Tími nornarinnar á rúv

Ég er ánægð með þann fyrsta af sjónvarpsþáttunum sem byggðir eru á Tima nornarinnar eftir Árna Þórarinsson. Einar blaðamaður er skemmtileg týpa, töffari, eldklár og ófyrirleitinn, með ískaldan húmor og heitar skoðanir, alveg tilvalinn á bíótjald eða sjónvarpsskjá. Mér fannst leikurinn áberandi góður í þættinum, Hjálmar Hjálmarsson er bara alveg eins og Einar. Allir eru einhvern veginn afslappaðir og kasjúal, málfarið eðlilegt og tilsvör fyndin. Íslenskir leikarar eru oft svo stirðir og leikritslegir í bíó, bæði í orðfæri og framsögn, en það fer þó batnandi. Svo er líka gaman að sjá ný andlit á skjánum, Þórunn Magnea sýndi dramatíska takta á elliheimilinu og flissandi menntaskólastelpur voru frábærar. Myndataka og klipping er til mikillar fyrirmyndar, gaman að norðlensku vetrarríki sem leikmynd og bíll Einars, sem gerir það gott í upphafs- og lokastefi þáttanna, er bara algjört brill. Ekki spillir að sagan gerist á Akureyri, þeim fagra bæ. Ég bíð spennt eftir framhaldinu.

Svar við bréfi Helgu

Lauk við bókina á einum degi og naut hverrar mínútu. Hún er afar vel stíluð þótt nokkurra endurtekninga gæti í orðfæri. Óþarfi er td að nota orðið „sladda“ margsinnis þótt það sé gott orð. Þetta er ástarsaga, „sluprug“ af erótík. Ást manns og konu, ástin á landinu, sveitinni, skepnunum. Svo er hún myndskreytt fallega. Minnir mig á öll gömlu bréfin sem send voru milli sókna og landshluta fyrr á öldum og bíða þess í bókhlöðunni að verða lesin. Rithöfundarferill Bergsveins Birgissonar er orðinn glæsilegur, þrjár mjög góðar bækur, hann er á réttri hillu.

Takmarkalaust

Ef til væri lyf sem virkjaði allar heilastöðvarnar (en fæstar eru í brúki dagsdaglega hjá venjulegu fólki), tryggði manni  ótrúlega hæfileika, gerði mann eldkláran, hugmyndaríkan, ötulan og útsjónarsaman en bæri í sér feigð og sjúkdóma ef töku þess væri hætt, myndi maður taka það? Í Limitless segir frá glötuðum gaur (Bradley Cooper) sem kemst yfir slíkt lyf, tekur það inn og allt snýst honum í hag. En þetta er hættuspil, fleiri vilja komast í pillurnar með öllum ráðum og ofbeldið er gengdarlaust. Alltaf er gaman að sjá DeNiro og Cooper er algjört augnayndi. Hörkuspennandi mynd en handritið er stundum doldið furðulegt.

Elínborg Lárusdóttir

Í Sól í hádegisstað (1960) og Dag skal að kveldi lofa (1961) eftir Elínborgu Lárusdóttur segir frá merkishjónunum Þuríði og Hákoni sem búa rausnarbúi í Dal á sautjándu öld. Óðalið Dalur stendur hæst í sveitinni, bæjarstæðið er gott, tún grösug, kostajörð. Þau hjónin eiga einn son barna sem Stefán heitir, hann er þrjóskur og fylginn sér, einrænn, fámáll og dulur en ekki ómyndarlegur þótt hann sé samanrekinn og ekki mjög hávaxinn. Hann leggur hug á Sólveigu á Máná, undurfagra dóttur fátæks prests en hún ann öðrum manni, Árna sem er flautaþyrill, bráðmyndarlegur en sárafátækur og faðir hennar neitar þeim að eigast. Stefán herðir sig upp í að biðja hennar en er hafnað og hefur Sólveig sjaldan séð annan eins þurs og þennan meðal sinna mörgu biðla. Á hlaðinu segir hann að ef henni snúist einhvern tímann hugur skuli hún skrifa sér. Sex árum og 2 lausaleiksbörnum síðar tekur hún bónorði hans og flyst sem tilvonandi húsfreyja í Dal, telpan hennar verður eftir hjá föðurómyndinni en drengurinn Benjamín fylgir henni. Stefán gerist harla glaður og reisir viðbyggingu, alla þiljaða innan, smíðar rúm og húsgögn, hleður vandaðar hlóðir og setur glugga í allar áttir. M.a.s. setur hann dyr sem þau ein nota og þurfa því ekki að ganga um hinn bæinn. Kvonfang sonarins er í mikilli óþökk Þuríðar sem finnst hann taka verulega niður fyrir sig með þessari viðbót í familíuna. Engu að síður tengist hún Benjamín Sólveigarsyni nánum böndum sem væri hann hennar eigið ömmubarn og kostar hann síðar til náms en aldrei sýnir hún honum blíðuhót svo aðrir sjái. Hákon er drengur góður og amast aldrei við Sólveigu heldur gleðst fyrir hönd sonar síns sem ella væri ókvæntur til æviloka því enga vill hann aðra fyrir konu. Tengdamæðgurnar talast ekki við árum saman en ástin dafnar hjá ungu hjónunum sem eignast 2 syni til viðbótar og Sólveig iðrast stolts síns og hroka forðum, brýtur odd af oflæti sínu og leitar loks sátta hjá Þuríði sem aldrei hefði sjálf stigið það skref að fyrra bragði. Sagan endar því vel, Hákon er orðinn gamall og sér fram á að sonurinn muni búa rausnarbúi áfram á ættaróðalinu, Þuríður er sátt og ungu hjónin alsæl. Þessar  bækur eru að mestu leyti lausar við þann predikunartón sem finna má í nokkrum verka Elínborgar. Aukapersónur eru eftirminnilegar, ss séra Geir og kona hans, madama Jóney sem er illgjörn blaðurskjóða, bláfátæk og sísvöng, og Beta sem er laundóttir bróður Hákonar og elskar Stefán frá barnæsku, Jóna yfirsetukona á Mýri, umburðarlynd og kærleiksrík, gömlu konurnar Þrúður og Ástriður og sýslumaðurinn á Skálá sem á að vísa til Skúla fógeta en nokkrir sannsögulegir atburðir eru í sögunni um samskipti hans við óðalsbóndann. Lýsingar á aðbúnaði, híbýlum, klæðnaði og mat eru afar nákvæmar og langar og lýsa vel aldarfarinu. Hungur, eldgos og vosbúð, flakkarar verða úti og dóu margir úr „ófeiti“. Sagan er í tveimur bindum og nokkuð langdregin á köflum, minnir um margt á bækur Guðrúnar frá Lundi og Jóns Thoroddsens, bæði hvað varðar stíl, efnistök, söguheim, byggingu, þema og persónusköpun. Þær eru mjög gott efni í hefðbundna bókmenntagreiningu auk þess sem hægt er að fjalla um samfélag sögunnar og greina bælingu, höfnun, græðgi og fýsnir. Kjarngóð sveitaíslenska einkennir bækur Elínborgar, snaggaraleg samtöl, dásamlegir búskaparhættir og þjóðlegur bragur er á persónunum og sögumaður sér í huga þeirra allra. En stundum er eins og Elínborg missi þráðinn eða gleymi hvað hún ætlaði sér með persónurnar, örlög Betu og maddömu Jóneyjar verða t.d. endaslepp í sögunni.

„Elínborg fæddist 12. nóvember 1891 að Tunguhálsi, Lýtingsstaðahreppi í Skagafirði. 15 ára gömul  fór hún í Kvennaskólann á Blönduósi og síðan í Kennaraskólann í Reykjavík. Hún bjó meirihluta ævi sinnar í Reykjavík og lagði stund á ritstörf. Hún gaf á rithöfundaferli sínum út yfir 30 bækur og voru verk hennar fjölbreytt. Helst má nefna sögulegar skáldsögur hennar, sem höfðu skagfirskt mannlíf og náttúru sem viðfangsefni. Hún fjallaði einnig mikið um dulræn fyrirbæri og sálarrannsóknir, sérstaklega á síðari hluta rithöfundarferlis síns. Elínborg lést 1976, þá 85 ára gömul. Sama ár kom síðasta bók hennar út. Elínborg var ástsæll og mikið lesinn höfundur á sínum tíma, en ekki áttu verk hennar uppi á pallborðið hjá menningarvitum samtímans þegar þau komu út. Það á hún sammerkt með mörgum kvenrithöfundum sem stigu fram á ritvöllinn á fyrrihluta síðustu aldar og fram yfir hana miðja. Elínborgu og verkum hennar hefur ekki verið gerð mikil skil, hvorki af bókmenntafræðingum né öðrum“ (http://www.feykir.is/archives/10817). Ekki er hún meðal höfunda á bokmenntir.is og ekkert um hana á Wikipedia.

Heimalærdómur

Inga og afi læra undir próf. Námsefnið heitir Skerpa en afinn vitnar sífellt í íslenska málfræði Björns Guðfinnssonar. Eitt verkefnið í Skerpu var að yrkja ferskeytlu og það stóð ekki á henni hjá afanum: Gera vil ég Skerpu skil, skrifa ljóð og sögur, á eftir sofna sætt ég vil, svona upp úr fjögur.