„Embættismenn dóu.

18. júlí (1803). Magnús Ketilsson, prests í Húsavík, Jónssonar, og konu hans, Guðrúnar Magnúsdóttur, Einarssonar, systur Skúla landfógeta. (…) Magnús var höfðinglegur álitum, með hærri meðalmönnum, gildur að því skapi, limaður vel, herðabreiður og miðmjór, ennið hátt og mikið, augun í meðallagi stór, heldur ljósleit, skarpeygur og svipmikill, jarpur á hár, hraustmenni að burðum og að öllu fyrirmannlegur. Hann var fæddur 29. janúar 1792, útskrifaðist 1749, var tvö ár skrifari hjá Sveini lögmanni Sölvasyni, sigldi til háskólans 1751, fjekk Dalasýslu 1754, þjónaði henni alla æfi og bjó í Búðardal. Kvæntist fyrst Ragnhildi, dóttur Eggerts Bjarnasonar á Skarði 1765, og misti hana 1783. (Áttu 8 börn). Magnús kvæntist annað sinn 1795 Elínu Brynjólfsdóttur. Hann var vitur maður og vel lærður í flestum vísindagreinum, enda kenndi hann mörgum piltum undir skóla. Sjer í lagi var hann orðlagður fyrir framkvæmdir, en harðdrægur þókti hann í tekjum og var eigi að því skapi vinsæll, sem hann var auðugur og mikilmenni í hvívetna. Hann ritaði margt um búnað, viðburði, ættir og annað, og átti eigi all-lítið bókasafn.“ (46-7)

Þessa dagana er ég að lesa Married to Genius eftir Jeffrey Meyers (2005). Spennandi titill sem ég rakst á á bókasafninu. Ég er búin að lesa um hjónabönd Tolstoy, Shaw, Conrad, Joyce og Woolf. Kvenrithöfundar eru 20% viðfangsefna bókarinnar og er sýn á eiginkonur karlskálda frekar einhæf. Þær bera ekkert skynbragð á bókmenntir og listir, eru vergjarnar eða kynkaldar, nískar, gráðugar og skilningslausar. Sofia Tolstoy var móðursjúk og snobbuð og gerði manni sínum lífið leitt þegar hún vildi að hann sinnti börnum þeirra 13, Bernard Shaw giftist vellríkri, kynkaldri konu og lifði munklífi í 45 ára hjónabandi, hún var tryllt af afbrýðisemi og athyglissýki en hann sjálfur kvenhræddur furðufugl, Nora Joyce var gróf alþýðustelpa sen bar ekkert skynbragð á snilli manns síns, nennti aldrei að lesa bækurnar hans þótt hún fílaði klámfengin sendibréf hans og Virgina Woolf var misnotuð í æsku, hneigðist til kvenna og hryllti við kynlífi með manni sínum, Leonard, sem annaðist hana þolinmóður í endalausum þunglyndisköstum. Joseph Conrad átti hins vegar ágæta konu (mömmutýpu) sem hugsaði vel um hann og vini hans, ól upp börnin og sá um heimilishaldið þegjandi og hljóðalaust. Ég á eftir að lesa um hjónabönd Mansfield, Lawrence, Hemingway og Fitzgerald. Þetta er eins og Séð og heyrt frá 20. öld, safaríkt og slúðurkennt, stuðst er við ýmsar heimildir og birt brot úr bréfum og dagbókum. Stundum er farið á flug og sjálfsævisöguleg atvik tengd við frægar persónur úr verkum viðkomandi. Höfundurinn segir í inngangi að ýmist hafi hjónabandið verið snillingunum skjól og staðfesta (þegar eiginkonurnar voru hógværar og heimilislegar) eða sífelld ögrun og áskorun (þegar þær voru skapandi og sjálfhverfar). Þetta er heldur einföld niðurstaða og ekki laust við að hún sé lituð af gömlum klisjum.

Ég skráði mig á spennandi námskeið um verk rithöfundarins Michels Houellebecqs sem átti að hefjast 18. maí. Það var blásið af vegna ónógrar þátttöku. Nú er komu hans á Listahátíð aflýst vegna eldgossins í Grímsvötnum. Við eigum greinilega ekki að mætast í myrkrinu.

Maður í myrkri eftir Paul Auster var á náttborðinu síðustu daga. Ekki var gagnrýnandi NY Times hrifinn. En ég er stórhrifin að því undanskildu að þýðingin er því miður óttalegt klambur en við því getur Paul Auster lítið gert. Alltof víða eru illa þýddir frasar,  mikið af lausum greini (hin, hinn) og þýðingabragur (af ensku) á setningum.  Af því að ég var enn í stuði eftir að hafa setið í hinni frábæru þýðingarnefnd 2010 hripaði ég hjá mér nokkur dæmi um það sem betur mætti fara og birti hér örfá þeirra:

„Í morgunsár næsta dags vaknar hann… (12). Þegar hann kastar skilnaðarkveðju á Brick… (18). Ég tek mér stundarhlé til að skipta um stöðu í rúminu… (29). …sem ýtir á undan sér innkaupakerru fylltri eigum sínum… (30). …sundursprengt átakasvæði hrannað rústum og líkömum andvana borgara… (32). Ég er að hlusta vinur. Ég er ekkert nema eyrað (37). Áður en hún hleypir sjálfri sér út… (45).“

Svo má spyrja, hvernig pissar maður í gat á flösku? (sbr. bls. 50).

Um páskana las ég Nemesis eftir Jo Nesbö. Hörkuspennandi reyfari um (eins klisjulega og það hljómar) drykkfellda, kaldhæðna og kvensama löggu með sálarflækjur en skýra rökhugsun, endalausa þolinmæði og öfluga rannsóknarhæfileika. Minnir stundum á samlanda hans Morgan Kane, lögregluforingja sem einnig var veikur fyrir víni og villtum meyjum og leysti sakamál á sinn hátt. Atburðarásin er hröð, persónurnar áhugaverðar, t.d. Beate Lönn sem er límheili og áþekk Lisbeth Salander um margt, hinn hégómagjarni Iversen, spillta löggan Tom Waaler o.m.fl. Þessi reyfari er tæpar 500 síður og kom út á frummálinu 2002! Nesbö er heitur krimmahöfundur, vonandi þarf ekki lengur að bíða árum saman eftir þýðingum á bókum hans.

Ég er að brjótast í gegnum Svívirðu eftir Lotte og Sören Hammer. Það er einmitt svívirðilega leiðinleg bók og frekar stirðlega þýdd. Efnið er erfitt og viðkvæmt: er réttlætanlegt að drepa barnaníðinga? Hef eytt of miklum tíma í hana nú þegar og enn eru 100 síður eftir. Verð að finna mér einhverja aðra bók til að kjamsa á um páskana.

Nú fær maður aftur trú á mannkynið eftir hraksmán í icesave-kosningunum því Gyrðir Elíasson fær bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs 2011. Það er stórkostlegt! Íslendingar hafa sex sinnum fengið þessi verðlaun, fimm karlar og ein kona (er þetta sama kynjahlutfall og í Kiljunni?). Ég hef alltaf verið mikill og einlægur Gyrðisaðdáandi, sagnaheimur hans er svo furðulega heillandi. Eitt sinn ritaði ég grein í TMM um Steintré og hengi hana hér við fyrir áhugasama. Svo vil ég að Guðbergur Bergsson fái nóbelinn og þá er kannski smá von um betri heim.